Jak odczytywać akty sporządzone po łacinie

Podczas poszukiwania przodków niejednokrotnie będziemy musieli skorzystać z danych zawartych w metrykach, które zostały spisane po łacinie. Jednak nie musimy oddawać takiego dokumentu do tłumaczenia specjaliście. Przy pomocy zestawu słowników, który przygotowałam możemy sami zrobić przekład interesującej nas metryki. W artykule zebrałam najważniejsze wyrażenia, niezbędne do prawidłowego zrozumienia treści aktu sporządzonego w języku łacińskim.

Miesiące

Januarius – Styczeń Julius – Lipiec

genealogia

Februarius – Luty Augustus – Sierpień
Martius – Marzec September – Wrzesień
Aprilis – Kwiecień October – Październik
Maius – Maj November – Listopad
Junius – Czerwiec December – Grudzień

Określenia związane z czasem

Anno domini   – rok pański
Mensis   – miesiąc
Dies   – dzień

Warto w tym miejscu wspomnieć o numerowaniu miesięcy, które wywodzi się z kalendarza rzymskiego. Otóż, początkowo rok według kalendarza rzymian liczył 304 dni i był podzielony na 10 miesięcy. Pierwszym miesiącem był marzec, ostatnim grudzień. Po upływie tego czasu następował nienumerowany okres zimowy – trwał on 61 dni. Dopiero w późniejszym czasie dodano do kalendarza styczeń i luty. W dokumentach kościelnych miesiące zapisywane były pełną nazwą lub skrótami. Skróty tworzone były od trzech pierwszych liter nazwy danego miesiąca lub od kolejnego numeru. Tak więc 7bris to wrzesień (siódmy miesiąc w kalendarzu rzymskim), 8bris – październik, 9bris – listopad, a Xbris – grudzień.

Dokumenty metrykalne

    • Księgi Urodzonych
    • Księgi Zaślubionych
    • Księgi Zgonów

Liber Natorum - Księga Urodzonych

genealogia

Ab-ortio – poronienie Mater – matka
Baptismi – chrzest Materna – matka chrzestna
Baptizata – ochrzczona Nata – urodziła się
Baptizatus – ochrzczony Nati – urodził się
Cognomen – nazwisko Nomen – imię
Filia – córka Parentes – rodzice
Filus – syn Pater – ojciec
Gemini – bliźnięta Patrini – rodzice chrzestni
Illegitimus – nieślubny Renatus* – ochrzczony
Infans – dziecko Sponsor fidei – ojciec chrzestny

* określenie przyjęcia chrztu przez osobę niewierzącą

Najpopularniejsze imiona nadawane dzieciom

A

Adalbertus

Adamus

Agatha

Agnetta

Albertus

Alexius

Alexander

Anastasia

Andreas

Anna

Antonius

 

 

B

Bartholomeaus
Benedictus
Blasius
Boleslaus
Brigitta

 

 

C

Cajetanus
Carolus
Casiminus
Catharina
Ceelia
Christina
Christophorus
Clara
Clemens
Constantia
Cosmas

 

 

D

Davidus
Dionysius

 

 

E

Elianora
Elisabetha
Euphemius
Eugenius

 

– Adalbert / Wojciech
– Adam
– Agata
– Agnieszka
– Albert
– Aleksy
– Aleksander
– Anastazja
– Andrzej
– Anna
– Antoni

 

 

 

– Bartłomiej
– Benedykt
– Błażej
– Bolesław
– Brygida

 

 

 

– Kajetan
– Karol
– Kazimierz
– Katarzyna
– Cecylia
– Krystyna
– Krzysztof
– Klara
– Klemens
– Konstancja
– Kosma

 

 

 

– Dawid
– Dionizy

 

 

 

– Eleonora
– Elżbieta
– Eufemiusz
– Eugeniusz

 

F

Felicia
Felixus
Francisca
Franciscus

 

G

Gasparus
Genevieve
Georgius
Gregorius
Guiliemus

 

H

Hedvigis
Helenae
Henricus
Hieremias
Hyacinthus

 

I

Ignatius

 

J

Jacobus
Joannes
Josephus
Josepha

 

L

Ladislaus
Laurentius
Leocadia
Lucas
Lucia
Ludvicus

 

M

Magdalena
Marcus
Mariae
Margarita

Martinus
Matthaeus
Mat(t)hias
Michael

 

– Felicja
– Feliks
– Franciszka
– Franciszek

 

 

– Kacper
– Genowefa
– Jerzy
– Grzegorz

– Wilhelm

 

 

– Jadwiga
– Helena
– Henryk
– Hieronim
– Jacenty

 

 

– Ignacy

 

 

– Jakub
– Jan
– Józef
– Józefa

 

 

– Władysław
– Wawrzyniec
– Leokadia
– Łukasz
– Łucja
– Ludwik

 

 

– Magdalena
– Marek
– Marianna
– Małgorzata
– Marcin
– Mateusz
– Maciej
– Michał

 

N

Nicodemus
Nicolaus

 

O

Onufrius

 

 

P

Patricius
Paulus
Petrus
Procopius

 

 

R

Regina
Ricardus
Rosa
Rosalia

 

 

S

Simon
Sophia
Stanislaus
Stephanus
Susanna

 

 

T

Teresia
Thaddeus
Thecla
Theodora
Theodorus
Thomas

 

 

V

Valentinus
Victoria
Vincentus

 

Z

Zacharis

 

– Nikodem
– Mikołaj

 

 

– Onufry

 

 

 

– Patryk
– Paweł
– Piotr
– Prokop

 

 

 

– Regina
– Ryszard
– Róża
– Rozalia

 

 

 

– Szymon
– Zofia
– Stanisław
– Szczepan
– Zuzanna

 

 

 

– Teresa

– Tadeusz
– Tekla
– Teodora
– Teodor
– Tomasz

 

 

 

– Walenty
– Weronika
– Wnicenty

 

 

– Zachariasz


W przypadku wątpliwości co do poprawności tłumaczenia danego imienia warto zajrzeć na stronę Genepedia, gdzie znajduje się tabela imion męskich wraz z ich możliwą odmianą.

Liber Copulatorum - Księga Zaślubionychgenealogia

Conjugalis – małżeński
Conjugatis – żonaty / zamężna
Conjuges – małżonkowie
Juvenis – kawaler
Matrimonium – małżeństwo/ślub
Relicta – wdowa
Relictus – wdowiec
Secundo voto – powtórnie zamężna/żonaty
Sponsa – narzeczona
Sponsus – narzeczony
Uxor – żona
Uxoratus – żonaty 
Virgo – dziewica/panna

Liber Mortuorum - Księga Zgonówgenealogia

Ab intestato – bez testamentu
Denatus – zmarły
Morbus / Qualitas Morbus – choroba /przyczyna zgonu
Mortuus – zmarły
Obitus – zmarły
Sepultura – pogrzeb
Sepultus – pogrzebany/pochowany

W niektórych metrykach została także określona pozycja społeczna rodziców, przyszłych małżonków lub zmarłego. Informacje tego typu pomogą nam poznać zawody przodków oraz wyjaśnić na przykład powody częstego przeprowadzania się. Pełny słownik zawodów można znaleźć na stronie Genepedia.

 

opracowanie: Martyna Jarosińska

Więcej w tej kategorii: